Gaartijden en kerntemperaturen: de tabel

Wanneer is je vlees gaar, en hoe lang duurt dat ongeveer op de barbecue? Op deze pagina staan de veilige kerntemperaturen per soort vlees en vis, de gaarheden voor rund van rare tot doorbakken, richttijden voor de barbecue en hoe je goed meet en laat rusten.
Veilige kerntemperaturen
Dit zijn de minimale kerntemperaturen waarbij vlees en vis veilig zijn. Het Voedingscentrum geeft geen getallen per product, maar zegt wel: verhit kip door en door, zorg dat bewerkt vlees (gehakt, worst, spiesjes, gemarineerd vlees) helemaal gaar is, en een heel stuk rund of varken mag rosé, al is doorbakken het veiligst. De getallen hieronder komen van de USDA FSIS, het Amerikaanse ministerie van landbouw, omgerekend naar graden Celsius.
| Product | Minimale kerntemperatuur | Rust |
|---|---|---|
| Rund, kalf, lam: biefstuk, karbonade, braadstuk (heel stuk) | 63 °C | minstens 3 minuten |
| Varken: haas, filet, karbonade, braadstuk (heel stuk) | 63 °C | minstens 3 minuten |
| Gehakt van rund, varken, kalf of lam (burger, gehaktbal) | 71 °C | – |
| Verse worst van gehakt (rund, varken) | 71 °C | – |
| Kip en kalkoen: heel, in delen of als gehakt | 74 °C | – |
| Vis (zoals zalm) | 63 °C | – |
Europese voedselinstanties werken liever met een combinatie van temperatuur en tijd. De Britse Food Standards Agency noemt 70 °C gedurende 2 minuten in het midden van het eten, of bijvoorbeeld 75 °C gedurende 30 seconden. Wie de USDA-waarden haalt en vlees laat rusten zoals hieronder staat, zit daar dicht bij.
Let op: gehakt, burgers, worst, spiesjes en kip moeten altijd helemaal gaar. Ook als je je biefstuk graag rood eet. Bij een heel stuk rund zitten eventuele bacteriën aan de buitenkant; bij gehakt en gevogelte zitten ze overal in het vlees.
Gaarheden voor rund
Voor biefstuk, entrecote, ribeye en andere hele stukken rund kies je de gaarheid op smaak. Dit zijn culinaire waarden, geen veiligheidsgrenzen. De temperaturen komen uit de biefstukgids van Weber. Haal het vlees er een paar graden onder de doeltemperatuur af: tijdens het rusten loopt de kern nog wat op.
| Gaarheid | Kerntemperatuur | Hoe het eruitziet |
|---|---|---|
| Blauw (ultra-rare) | 46 tot 49 °C | rauw rood midden, alleen de buitenkant gebakken |
| Rare (saignant) | 52 tot 55 °C | dieprood en sappig |
| Medium-rare | 55 tot 60 °C | roze tot rood midden |
| Medium (à point) | 60 tot 65 °C | roze midden |
| Medium-well | 65 tot 69 °C | nog een vleugje roze |
| Well done (doorbakken) | 71 °C en hoger | grijsbruin, geen roze meer |
Weber geeft voor medium geen eigen waarde; 60 tot 65 °C is het gat tussen medium-rare en medium-well in zijn tabel. Dezelfde gaarheden kun je gebruiken voor een heel stuk lam. Weber noemt voor lamskotelet, lamsbout en lamsrack 55 tot 58 °C voor medium en 70 tot 72 °C voor doorbakken. Wil je volgens de USDA veilig zitten, kies dan minstens 63 °C met 3 minuten rust. Het recept met alle stappen staat bij biefstuk op de barbecue.
Richttijden op de barbecue
De tijden hieronder komen uit de bereidingstabel van Weber en gelden voor een barbecue met het deksel dicht. Ze hangen af van de dikte, de begintemperatuur van het vlees en het weer, dus zie ze als schatting. De kerntemperatuur bepaalt wanneer het klaar is. In de laatste kolom staat de veilige minimale kern uit de tabel hierboven.
Rund en lam
| Product | Formaat | Methode | Barbecue | Tijd | Kern |
|---|---|---|---|---|---|
| Biefstuk, T-bone | ca. 2,5 cm dik | direct, dan indirect | 200 tot 220 °C | 10 tot 12 min | naar smaak (zie gaarheden) |
| Ossenhaas | ca. 4 cm dik | direct, dan indirect | – | 14 tot 16 min | naar smaak |
| Rosbief zonder bot | 1,8 tot 2,8 kg | indirect | 130 °C | 2 tot 2,5 uur | naar smaak |
| Hamburger | ca. 2 cm dik | direct, dan indirect | 180 tot 200 °C | 10 tot 12 min | 71 °C |
| Lamskotelet | 2,5 tot 3 cm dik | direct, dan indirect | 180 °C | 10 tot 12 min | naar smaak |
| Lamsrack | 500 tot 600 g | direct, dan indirect | – | 15 tot 20 min | naar smaak |
| Lamsbout | ca. 1,7 kg | indirect | 140 tot 160 °C | 55 tot 65 min | naar smaak |
Varken en worst
| Product | Formaat | Methode | Barbecue | Tijd | Kern |
|---|---|---|---|---|---|
| Varkenskotelet | ca. 3 cm dik | direct, dan indirect | – | 10 tot 12 min | 63 °C |
| Varkensfilet of -haas | 350 tot 450 g | direct, dan indirect | – | 25 tot 35 min | 63 °C |
| Varkenslende (braadstuk) | 1,5 tot 2 kg | indirect | 150 tot 160 °C | 1 tot 1,5 uur | 63 °C |
| Spareribs | 1,5 tot 1,8 kg | indirect | 130 °C | 4 tot 5 uur | tot het vlees loslaat van het bot |
| Verse worst | 60 tot 100 g | direct, dan indirect | 180 °C | 10 tot 15 min | 71 °C |
| Verse worst | 100 tot 120 g | direct, dan indirect | 180 °C | 15 tot 20 min | 71 °C |
Voor spareribs en pulled pork gaat het niet om veilig gaar, dat zijn ze al lang, maar om zacht: het bindweefsel moet smelten. Dat gebeurt pas rond 85 tot 91 °C in de kern. Zie roken.
Kip en kalkoen
| Product | Formaat | Methode | Barbecue | Tijd | Kern |
|---|---|---|---|---|---|
| Hele kip | ca. 1,2 kg | indirect | 180 °C | 50 tot 60 min | 74 °C |
| Kipfilet zonder bot | ca. 180 g | direct | 160 °C | 15 tot 20 min | 74 °C |
| Kipfilet met bot | ca. 230 g | direct, dan indirect | 180 °C | 30 tot 35 min | 74 °C |
| Kippendij | ca. 180 g | direct, dan indirect | 180 °C | 25 tot 35 min | 74 °C |
| Kippenvleugels | ca. 75 g | indirect | 180 °C | 15 tot 20 min | 74 °C |
| Kalkoenfilet zonder bot | ca. 1,5 kg | indirect | 180 °C | 55 tot 65 min | 74 °C |
| Hele kalkoen | 5,5 tot 7 kg | indirect | 170 °C | 3 tot 4 uur | 74 °C |
Weber zelf mikt bij gevogelte op een hogere eindtemperatuur: 75 °C voor kippendij en 80 °C voor de meeste andere delen. Het recept staat bij kip op de barbecue.
Vis
| Product | Formaat | Methode | Barbecue | Tijd | Kern |
|---|---|---|---|---|---|
| Zalmmoot | 180 tot 200 g | direct, dan indirect | 160 °C | 8 tot 10 min | 63 °C |
| Visfilet met huid | 150 tot 180 g | direct, op de huid | 170 °C | 6 tot 8 min | 63 °C |
| Visspiesjes | blokjes van ca. 2,5 cm | indirect | 180 °C | 10 tot 12 min | 63 °C |
Zalm wordt in keukens vaak lager gegaard, rond 50 tot 60 °C, voor een glazig midden. Weber noemt dat ook. Volgens de USDA is 63 °C de veilige grens; kies die als je zwanger bent of voor kwetsbare gasten kookt. Meer in zalm op de barbecue.
Goed meten
- Dikste deel. Steek de punt van de thermometer in het midden van het dikste deel. Daar wordt het als laatste gaar.
- Niet tegen bot, vet of kraakbeen. Bot geleidt warmte anders en geeft een verkeerde waarde.
- Kip: meet in de dij en in het dikste deel van de borst. Beide moeten op temperatuur zijn.
- Burgers en dunne stukken: steek de thermometer er van opzij in, zodat de punt in het midden zit.
- Meet op meer plekken bij grote of ongelijke stukken.
- Kleur zegt weinig. Een donker grillstreepje of helder vocht zegt niets zeker over de binnenkant. Alleen een thermometer doet dat.
Welke thermometer je daarvoor kunt gebruiken, staat in kernthermometer kopen.
Rusten
Haal vlees van de barbecue en laat het even liggen voor je het aansnijdt. De USDA noemt voor hele stukken rund, varken, kalf en lam minstens 3 minuten rust; die rust telt mee in de veiligheid. Weber raadt bij biefstuk een paar minuten aan. Grote braadstukken mogen langer.
Tijdens het rusten loopt de kern nog een paar graden op, vooral bij dikke stukken. Haal biefstuk die je medium-rare wilt dus iets eerder van het vuur. Leg het vlees op een warm bord of losjes onder folie.
Het gaarlabel in elk recept laat in één oogopslag de barbecuetemperatuur, kerntemperatuur, tijd en rust zien. Bijvoorbeeld:
Alle recepten vind je op de receptenpagina, uitleg over de grillmethoden op de pagina barbecue.
Bronnen
- USDA FSIS: safe minimum internal temperature chart
- Voedingscentrum: informatiekaarten voedselveiligheid (5x veilig met vlees, kip en barbecue)
- Food Standards Agency: cooking your food
- Weber: bereidingstijdentabel
- Weber: de perfecte biefstuk grillen op de bbq
- Texas A&M University, Meat Science: BBQ science
Veelgestelde vragen
Wat is de veilige kerntemperatuur voor kip?
De USDA houdt voor alle gevogelte, ook kipgehakt, 74 °C aan. Het Voedingscentrum geeft geen getal maar zegt: kip altijd door en door verhitten.
Mag biefstuk rosé of rood vanbinnen?
Ja. Bij een heel stuk rund zitten bacteriën vooral aan de buitenkant, en die verdwijnen bij het aanbraden. Het Voedingscentrum zegt wel dat doorbakken de veiligste keuze is. Voor gehakt geldt dit niet.
Waarom moet een hamburger helemaal gaar?
Bij het malen komen bacteriën van de buitenkant door het hele vlees. Daarom moet gehakt, ook een burger, helemaal gaar: de USDA noemt 71 °C in de kern.
Moet vlees rusten na de barbecue?
Ja. De USDA noemt voor hele stukken rund, varken, kalf en lam 63 °C met minstens 3 minuten rust. Tijdens het rusten loopt de kerntemperatuur nog wat op en verdelen de sappen zich.
Waar steek ik de thermometer in?
In het dikste deel van het stuk, niet tegen bot, vet of kraakbeen. Bij een hele kip meet je in de dij en in de borst.
Hoe lang moet varkenshaas op de barbecue?
Weber noemt voor een varkensfilet van 350 tot 450 gram 25 tot 35 minuten. Haal hem eraf als de kern 63 °C is en laat hem 3 minuten rusten.